90. urtearen amaieran sortu zan Mendatan ekimen hau, mendatar talde baten lan egiteko grina eta egonezina asetzeko. "Kultura eta kirola elkarren eskutik" lemapean, burutu zen lehendabiziz 2000.urtean Mendatako mendi Ibilbide Neurtua, bost urte geroago, Mendiko Maratoia erantsi zitzaion, modalitate horretan parte hartu nahi zuten guztientzat.

Mendata Ezagutuz ekimenak kirolaren eta kulturaren pasinoa jendearenganatzea du helburu, bisitaria edertasun naturalean, paisaia ikusgarrietan eta ondare arkitektoniko-kultural esanguratsuan murgilduz.